Wat is het sensorisch profiel van je kind?

De vragenlijst van Dunn als pdf: wat er echt bestaat

De officiële vragenlijst van Winnie Dunn, het Sensory Profile 2, wordt uitgegeven door Pearson (in Frankrijk via ECPA by Pearson) en is voorbehouden aan professionals: er bestaat geen toegestane gratis pdf van. Wat LeoBelo je hier gratis en zonder inschrijving aanbiedt: onze 40 vragen volgens hetzelfde model, om online of op papier in te vullen, en een pdf met je resultaten.

Waarom niet de officiële vragenlijst als pdf? De vragen zijn auteursrechtelijk beschermd en Pearson eist schriftelijke toestemming om ze te reproduceren. Vooral: de waarde zit in de normering, want de antwoorden van de ouder worden vergeleken met die van een steekproef van kinderen van dezelfde leeftijd. Een pdf die de vragen overneemt zonder die normering, zegt niet meer dan de onze. Het Sensory Profile 2 bestaat in drie vormen: Jong kind (7 tot 35 maanden), Kind (3 tot 14 jaar, ingevuld door de ouder) en School (ingevuld door de leerkracht).

De pdf met je resultaten wordt aan het eind van de test op je eigen apparaat gemaakt: wat naar voren komt, je antwoorden zintuig per zintuig, tips voor thuis, een bericht voor de leerkracht en hulpmiddelen die kunnen helpen. Er wordt niets verstuurd.

Het model van Winnie Dunn: twee assen, vier profielen

Het model van Winnie Dunn beschrijft hoe ieder mens prikkels verwerkt, langs twee assen. De drempel: zijn veel of weinig prikkels nodig om ze op te merken? De strategie: gaat het kind ze tegemoet, of laat het ze op zich afkomen? Gekruist geven die twee assen vier profielen: Zoeker, Vermijder, Gevoelige en Lage registratie.

Winnie Dunn, Amerikaanse ergotherapeute, publiceerde dit model in 1997. Veel ergotherapeuten gebruiken het in hun praktijk, met de officiële vragenlijst, het Sensory Profile 2 van Pearson: een genormeerd instrument waarvan de vragen beschermd zijn. De 40 vragen van de LeoBelo-test zijn door ons geschreven, volgens hetzelfde model: ze vervangen het onderzoek niet, maar ze laten je de logica ervan zien.

De vier profielen van het model van Dunn, en wat veel ouders uitproberen

De tabel schuift: veeg naar links om alle kolommen te zien.

Bronnen: Dunn W. (1997), “The impact of sensory processing abilities on the daily lives of young children and their families: a conceptual model”, Infants and Young Children, 9(4), 23-35 · Dunn W., Sensory Profile (1999) en Sensory Profile 2 (2014), Pearson · Franse bewerking: Profil Sensoriel 2, ECPA by Pearson.

De vier gezichten van het sensorisch profiel: herken ze in het dagelijks leven

Het sensorisch profiel blijft voor veel ouders vaag, tot de dag dat het raster van Dunn leesbaar maakt wat op kuren leek. Elk van de vier profielen verbergt zich vaak achter een vals oordeel uit het dagelijks leven: druk, verlegen, nukkig, in de wolken.

De Zoeker, het kind dat je “druk” noemt. Hij springt van de bank, botst tegen dingen aan, kauwt op alles wat langskomt, knijpt te hard, draait rond. In het model van Dunn is zijn drempel hoog: hij heeft sterke prikkels nodig om ze op te merken, dus gaat hij ze opzoeken. Hij is vaak het best zichtbaar en het slechtst begrepen op school.

De Vermijder, het kind dat je “verlegen” noemt. Hij trekt zich terug in de overblijfruimte, ontwijkt de drukte en knuffels, haalt de labels uit zijn kleren, weigert de hand van een onbekende. Zijn drempel is laag en zijn strategie actief: hij beschermt zich door weg te gaan van wat hem stoort. Wat voor terughoudendheid doorgaat, is vaak een manier om met overvolle prikkels om te gaan.

De Gevoelige, het kind dat je “nukkig” noemt. Hij raakt van streek door een geluid dat niemand anders heeft opgemerkt, een sok die verkeerd zit, een flikkerend lampje. Lage drempel, passieve strategie: hij merkt alles op en incasseert, tot het moment dat het overloopt. Zijn reactie is geen keuze.

De Lage registratie, het kind dat je “in de wolken” noemt. Soms moet je hem meerdere keren roepen, hij merkt niet dat je tegen hem hebt gesproken, hij kijkt de andere kant op. Hoge drempel, passieve strategie: veel prikkels bereiken hem niet. Hij wordt vaak als laatste opgemerkt, want een kind dat niemand stoort, zorgt minder voor ongerustheid. Reageert een kind weinig op zijn naam, dan hoort een gehoorcontrole bij het gebruikelijke onderzoek.

Veel kinderen passen niet in één hokje: meerdere profielen kunnen naar voren komen en de manier van reageren kan per zintuig verschillen. Dat is precies wat Aurélie met Lucas heeft meegemaakt: hij zocht stevige druk en kauwde op alles, maar kon er niet tegen als je hem onverwacht aanraakte. Zoeker bij sommige zintuigen, Gevoelige bij andere. Daarom bekijkt de test elk zintuig apart.

Je resultaten lezen en gebruiken

Het resultaat van de LeoBelo-test zegt wat uit je antwoorden naar voren komt: een profiel komt naar voren als je “vaak” of “altijd” hebt geantwoord op minstens een derde van de vragen. Er is geen score en geen percentage, omdat deze test niet genormeerd is: hij brengt orde in wat je observeert en vergelijkt je kind niet met andere kinderen. Daarna volgen wat het betekent, wat helpt in het dagelijks leven, een bericht voor de leerkracht en een pdf.

1. 1Beantwoord de 40 vragen, één per schermDenk aan je kind zoals het gewoonlijk is, niet op een heel goede of heel slechte dag. Zes zintuigen, met elk 5 tot 7 vragen.
2. 2Lees wat naar voren komtWat het betekent, wat helpt in het dagelijks leven, wat het vaak moeilijker maakt, en je antwoorden zintuig per zintuig.
3. 3Bewaar de pdfOm aan de ergotherapeut, de leerkracht of de huisarts te laten zien. Hij wordt op je eigen apparaat gemaakt: er wordt niets verstuurd.

Deze test geeft je een vertrekpunt, geen diagnose. Als de resultaten je aanspreken, is de volgende stap een onderzoek door een ergotherapeut, bij voorkeur een ergotherapeut met opleiding in sensorische integratie (SI, de benadering die werkt aan de manier waarop de hersenen prikkels verwerken). Die baseert zich op genormeerde vragenlijsten, zoals het Sensory Profile 2, en op directe observatie van je kind.

Tot de afspraak, en de wachttijd kan in maanden lopen, geeft de pdf je tips die je vanaf morgen kunt toepassen en precieze woorden om het met school te bespreken. Onze gids over het ergotherapeutisch onderzoek (in het Frans) legt uit hoe je een behandelaar met SI-opleiding kiest, wat er tijdens het onderzoek gebeurt en hoe je je voorbereidt.

Het ergotherapeutisch onderzoek bij sensorische integratie (SI): wachttijden, kosten, vergoeding

Als de test je aanspreekt, is de volgende stap een onderzoek door een ergotherapeut, bij voorkeur met SI-opleiding. Daarvoor heb je geen diagnose nodig: bespreek wat je observeert met je huisarts of kinderarts, die je kan doorverwijzen of adviseren. Onze gids met specialisten per regio (in het Frans) is op Frankrijk gericht.

Twee dingen om te weten voordat je belt. Eerst de wachttijden: die kunnen in maanden lopen en verschillen sterk van regio tot regio. Vandaar het nut van de tips in de pdf en van de mening van de leerkracht, die je vóór de afspraak kunt verzamelen: het Sensory Profile 2 heeft trouwens een schoolversie, ingevuld door de leerkracht. Dan het budget: bij een zelfstandige praktijk verschillen de tarieven per behandelaar en hangt de vergoeding af van je zorgverzekeraar of ziekenfonds en je pakket; vraag een schriftelijke offerte en controleer wat je verzekering vergoedt.

Hoe dit werkt, verschilt per land en per regio: in sommige systemen wordt het onderzoek via een centrum of dienst aangeboden en betalen gezinnen niet zelf, in andere moet je zelf betalen. Vraag het na bij je huisarts, kinderarts of zorgverzekeraar. Onze Franse gids ergotherapeutisch onderzoek: kosten, vergoeding en hulp (in het Frans) beschrijft de situatie in Frankrijk.

Tijdens de afspraak combineert het onderzoek meestal je antwoorden op de vragenlijsten, die van de leerkracht en directe observatie van het kind in situatie, wat geen enkele vragenlijst ziet: hoe het zich in de ruimte positioneert, overgangen aankan, de aangeboden prikkels verwerkt. De pdf van de test is een goed vertrekpunt om erover te praten.

En na het onderzoek?

Het onderzoek leidt vaak tot adviezen, soms een sensorisch dieet genoemd: een dagelijks programma van sensorische activiteiten dat bij het kind past, geen lijst van verboden. Het werk thuis telt zwaar: het maakt van wat het onderzoek aan het licht brengt, gewoontes in het dagelijks leven. Bewegingspauzes voor het huiswerk bij een Zoeker, aangekondigde overgangen bij een Vermijder, een bereikbaar rustig hoekje bij een Gevoelige, directe en regelmatige prikkels bij een Lage registratie.

Het profiel staat niet vast: het kan veranderen met de leeftijd en met aanpassingen van de omgeving. Daarom heeft het zin om deze test over zes maanden of een jaar opnieuw te doen. Wil je verder lezen, dan beschrijft onze gids over de 7 zintuigen elk zintuiglijk kanaal, en de hulpmiddelen uit de resultaten vind je op onze pagina’s stille fidget toys, verzwaringsknuffel en gehoorbescherming.