Montessori of Reggio Emilia: de echte verschillen, en welke past bij jouw kind
Montessori en Reggio Emilia zijn twee pedagogieken uit Italië, maar ze zoeken niet hetzelfde. Montessori ordent: precies materiaal, een geordende omgeving, een kind dat alleen en op zijn eigen tempo werkt. Reggio Emilia opent: projecten in kleine groepen, materiaal zonder gebruiksaanwijzing en alle manieren om je uit te drukken.
Voor een kind met autisme, ADHD of dyslexie is de juiste vraag niet “welke is de beste”, maar “wat heeft mijn kind eerst nodig”: voorspelbaarheid, of een andere manier om dingen te zeggen dan spraak. En thuis hoef je niet te kiezen: je kunt van beide lenen.
Om te beginnen aan de Montessori-kant: het houten stapelspel dat met mijn zoon is getest, € 24,90. Aan de Reggio-kant: hetmagnetische tekenbord of de plakkralen, voorwerpen die je voor honderd dingen kunt gebruiken.
Montessori, Reggio Emilia: ik las deze twee woorden op tientallen sites voordat ik begreep wat ze echt van elkaar scheidde. Ik zeg het meteen: Lucas is niet naar een Montessorischool gegaan en ook niet naar een Reggio-instelling. Wat ik weet over ons leven met deze twee benaderingen komt van thuis. Van Montessori nam ik de orde en het materiaal dat zelf antwoord geeft. Van Reggio nam ik het idee dat hetzelfde voorwerp voor honderd dingen kan dienen. Deze gids geeft je de verschillen zonder jargon, wat ze veranderen voor een kind met autisme, ADHD of dyslexie en hoe je ze thuis kunt gebruiken.
De oorsprong
Twee Italiaanse pedagogieken, twee heel verschillende geschiedenissen
Montessori ontstond uit de geneeskunde en uit één vrouw, Reggio Emilia uit een hele stad. Dit verschil in oorsprong verklaart bijna al het andere: Montessori bouwde een methode met precies materiaal, Reggio Emilia bouwde een manier om samen met de kinderen en hun gezinnen school te maken.
Montessori, 1907
Een arts, materiaal, een methode
Maria Montessori werkte eerst in Rome met kinderen die toen “zwakzinnig” werden genoemd, aan de Orthofrenische School. Op 6 januari 1907 opende ze haar eerste Casa dei Bambini, in de wijk San Lorenzo. Haar methode berust op materiaal dat zo is ontworpen dat het kind zelf zijn fout ziet.
Reggio Emilia, 1945
Ouders, een stad, een school
Na de oorlog bouwden ouders in de buurt van Reggio Emilia zelf de school van Villa Cella. De pedagoog Loris Malaguzzi sloot zich vanaf het begin aan bij het project. In 1963 opende de stad haar eerste gemeentelijke kleuterschool, voor kinderen van 3 tot 6 jaar.
In Frankrijk is de naam “Montessori” niet beschermd. De Association Montessori de France wijst daarop: elke school, elk kinderdagverblijf of elk merk kan zich erop beroepen. Een “Montessori”school kan dus uitstekend zijn, of alleen de naam hebben. Hetzelfde geldt, nog vager, voor instellingen die “geïnspireerd zijn door Reggio”. Controleer daarom zelf of een school de methode echt toepast: wat telt is de opleiding van het team, niet het label.
De vergelijking
Montessori of Reggio Emilia: de verschillen in een tabel
Beide vertrekken van hetzelfde idee: het kind leert door te doen, en de volwassene observeert in plaats van het vol te stoppen. Al het andere loopt uiteen. Montessori zet in op orde, materiaal en individueel werk. Reggio Emilia zet in op de groep, het project en expressie.
| Criterium | 🎓 Montessori | 🎨 Reggio Emilia |
|---|---|---|
| Oorsprong | Maria Montessori, arts, Rome, 1907 | Ouders en Loris Malaguzzi, Reggio Emilia, na 1945 |
| Kernidee | Het kind leert alleen met materiaal dat zijn fout laat zien | Het kind leert met anderen, via projecten en “honderd talen” |
| Materiaal | Precies, met een doel: elk voorwerp leert één ding | Open, zonder gebruiksaanwijzing: een voorwerp heeft honderd toepassingen |
| Omgeving | Geordend, stabiel, elk ding op zijn plaats | Veranderlijk, bedacht als “derde opvoeder” |
| Rol van de volwassene | Presenteert het materiaal, trekt zich dan terug en observeert | Onderzoeker met het kind, documenteert en prikkelt verder |
| Programma | Vastgelegde voortgang, stap voor stap | Programma dat voortkomt uit de vragen van de kinderen |
| Werk | Vooral individueel, op eigen tempo | Vooral in kleine groepen |
| Kunst en expressie | Aanwezig, maar omkaderd | Centraal: tekenen, klei, muziek, bouwen |
| Leeftijden | Van de vroege kindertijd tot de adolescentie, afhankelijk van de school | De scholen van Reggio nemen kinderen van 0 tot 6 jaar op |
| Voor een kind dat voorspelbaarheid nodig heeft | Sterk punt: stabiel kader, herhaalde bewegingen | Aandachtspunt: de omgeving en de projecten veranderen |
Samenvattende tabel, te lezen als tendensen: elke school past deze principes op zijn eigen manier toe.
Aan de Montessori-kant
Montessori: wat het concreet verandert voor het kind
Montessori is concreet een kind dat een bakje van een plank pakt, zo lang als het wil alleen met het materiaal werkt en het daarna op zijn plaats terugzet. De volwassene heeft de beweging één keer langzaam laten zien en is zich teruggetrokken. Het is het voorwerp dat het kind zegt of het gelukt is, niet de volwassene.
Het materiaal
Het corrigeert, niet de volwassene
De cilinder past alleen in zijn eigen gat, het stuk zakt alleen langs de stok als het het goede is. Het kind ziet zijn fout zelf, zonder opmerking, en begint opnieuw.
De omgeving
Elk ding heeft zijn plaats
Lage planken, weinig voorwerpen, altijd op dezelfde plek. Het kind weet waar het iets vindt en waar het iets terugzet, zonder het te vragen.
Het ritme
Zo lang als het wil
Geen bel die de activiteit afbreekt. Het kind herhaalt een beweging zo vaak als het nodig heeft om ze onder de knie te krijgen.
Het praktische leven
De handelingen van elke dag
Schenken, overgieten, zich aankleden, opruimen: echte activiteiten, met echte voorwerpen, die zelfstandigheid opbouwen.
Wat me thuis heeft geholpen, is vooral het materiaal dat zelf antwoord geeft. Voor een kind dat dichtklapt zodra een volwassene corrigeert, is dat een opluchting: niemand zegt dat het zich vergist heeft, het is het voorwerp dat niet past. Wil je thuis een Montessorihoekje inrichten met een kind met autisme of ADHD, lees dan eerst de 5 aanpassingen die voorkomen dat vrije keuze in een meltdown eindigt.
✦ Thuis getest met Lucas
Montessori-stapelspel, houten geometrische vormen
Het Montessoriprincipe in één voorwerp: een voet met stokken, stukken van massief hout en het stuk dat zakt als het het goede is. Het antwoord komt van het voorwerp, niet van een volwassene. Lucas heeft het thuis gebruikt.
Kleine stukjes: niet voor een kind dat nog dingen in de mond stopt · 30 dagen gratis retourneren, zonder opgave van reden
Aan de Reggio Emilia-kant
Reggio Emilia: wat het concreet verandert voor het kind
Reggio Emilia is concreet een kleine groep kinderen die een slak op het schoolplein heeft opgemerkt en die wekenlang gaat tekenen, kneden, meten en verhalen bedenken. Het programma staat niet van tevoren vast: het begint bij hun vragen. De volwassene observeert, fotografeert, noteert wat de kinderen zeggen en prikkelt verder.
De honderd talen
Praten is niet de enige manier om iets te zeggen
Loris Malaguzzi sprak over de “honderd talen van het kind”: tekenen, klei, dans, bouwen, muziek. Elke taal telt even zwaar als woorden.
De projecten
Uitgaan van wat het kind interesseert
Een kinderinteresse wordt een project van meerdere weken. Je leert tellen, meten of schrijven omdat je het nodig hebt voor het project.
De omgeving
De “derde opvoeder”
Het licht, de materialen en de inrichting van de ruimte zijn bedacht om uit te nodigen tot ontdekken, en veranderen mee met de projecten.
De documentatie
Het spoor van de weg bewaren
Foto’s, tekeningen en uitspraken van kinderen aan de muur: het kind ziet zijn eigen weg terug, en het proces telt even zwaar als het resultaat.
Wat ik van Reggio heb genomen, is een eenvoudig idee: een voorwerp zonder gebruiksaanwijzing. Blokken, een tekenbord, kralen die je samenvoegt: het kind beslist wat het ermee doet, en er is geen verkeerd antwoord. Voor een kind dat zich slecht met woorden uitdrukt, komen de dingen vaak langs deze weg naar buiten.
Drie van deze talen in onze winkel: bouwen, kneden, muziek maken. Geen van drieën komt met een opdracht.
Lichte klei, 12 tot 36 kleurenBoetseren. Een zachte klei die niet plakt en aan de lucht droogt: de creatie wordt een voorwerp dat je kind bewaart. Vanaf 6 jaar volgens de verpakking.vanaf € 12,90Bekijk de klei- Houten gitaar, 35 cmMuziek maken. Een echte houten klankkast en vier stembare nylon snaren. Vanaf 3 jaar, en je hoort hem door het hele huis.19,90 €Bekijk de gitaar
Het punt dat ons aangaat
Montessori of Reggio Emilia voor een kind met autisme, ADHD of dyslexie
Noch Montessori noch Reggio Emilia is een behandeling of therapeutische interventie: het zijn pedagogieken. Voor een kind met autisme, ADHD of dyslexie heeft elk zijn sterke punten en valkuilen, en de juiste keuze hangt af van wat er nu het meest knelt. Dit zijn de vier situaties waar ik het eerst naar zou kijken.
Als het voorspelbaarheid nodig heeft
Liever Montessori
Een stabiel kader, voorwerpen die altijd op dezelfde plek liggen, bewegingen die zich herhalen: dat stelt een kind met autisme gerust dat slecht tegen het onverwachte kan.
Als het zich beter uitdrukt door te doen
Liever Reggio
Tekenen, bouwen, kneden: voor een kind met weinig woorden of een kind met dyslexie dat moeite heeft met schrijven, openen de “honderd talen” andere deuren.
Als het snel overspoeld raakt
Opletten bij Reggio
Groepswerk, lawaai, een omgeving die met de projecten verandert: voor een kind dat gevoelig is voor geluid of verandering kan dat veel kosten. Vraag of er een rustig hoekje is.
Als het bevriest bij een keuze
Opletten bij Montessori
Vrije keuze uit volle planken kan een kind met ADHD of autisme verlammen. Bij ons was de oplossing de keuze te beperken tot twee activiteiten, en dan uit te breiden.
Wat zwaarder weegt dan de methode
Voor een kind met bijzondere behoeften tellen de kwaliteit van het team en zijn vermogen zich aan het kind aan te passen zwaarder dan het label van de school. Een rigide Montessoriteam dat meteen zelfstandigheid eist, kan je kind in moeilijkheden brengen. Een Reggio-team dat visuele houvasten en een rustig hoekje voorziet, kan heel goed bij je kind passen. Bespreek het ook met de professionals die je kind begeleiden: ergotherapeut, psychomotorisch therapeut, logopedist.
Om je te helpen
8 vragen om te weten naar welke benadering je kind overhelt
Noteer bij elke vraag of je kind meer op antwoord A of op antwoord B lijkt. Er is geen goede score: deze kleine test helpt je alleen woorden te geven aan wat je al ziet.
| Situatie | A | B |
|---|---|---|
| Als het speelt | Het maakt een activiteit af voor het aan een andere begint | Het gaat van de ene activiteit naar de andere, naar inspiratie |
| Bij een probleem | Het zoekt zelf voordat het iets vraagt | Het praat er graag over en zoekt met anderen |
| In zijn kamer | Elk ding moet zijn plaats hebben | Het verzint steeds een nieuwe indeling |
| Bij tekenen of knutselen | Het wil dat het “goed gemaakt” is | Het experimenteert, het resultaat doet er weinig toe |
| Met andere kinderen | Het kijkt toe, maar werkt liever alleen | Het heeft behoefte om met hen te creëren |
| Bij leren | Het vindt het fijn als je een methode laat zien die het kan nadoen | Het verkent liever op zijn eigen manier |
| Bij veranderingen | Het moet worden gewaarschuwd en kan slecht tegen het onverwachte | Het past zich aan, het nieuwe trekt het aan |
| Jij, als ouder | Je zoekt een duidelijk kader en een duidelijke opbouw | Je wilt actief meedoen aan de projecten |
Vooral A’s: de Montessori-geest spreekt je kind waarschijnlijk aan. Vooral B’s: Reggio Emilia past waarschijnlijk beter bij zijn temperament. Een mengeling: dat komt vaak voor en het is goed nieuws, want thuis kun je van beide nemen. Kijk bij een kind met autisme eerst naar de regel “bij veranderingen”: die is vaak doorslaggevend.
Als je een school zoekt
Hoe kies je een Montessori- of Reggio Emilia-school
Omdat de naam niet beschermd is, is er maar één regel: bezoek de school en stel precieze vragen. Een goede school antwoordt zonder omwegen. Dit zijn de vragen die ik zou stellen voor een kind met autisme, ADHD of dyslexie.
Vraag 1
Welke opleiding hebben de leerkrachten?
Vraag bij Montessori naar de naam van het opleidingscentrum en de duur van de opleiding. Vraag bij Reggio hoe het team zich in de benadering heeft geschoold.
Vraag 2
Hoeveel kinderen zijn er per volwassene?
Dat bepaalt vaak of je kind echt gezien wordt, of alleen wordt opgevangen.
Vraag 3
Hoe vangen jullie een kind met bijzondere behoeften op?
Heeft je kind extra ondersteuning of begeleiding in de klas nodig, vraag dan meteen bij het eerste bezoek hoe de school dat organiseert.
Vraag 4
Waar gaat een kind heen dat rust nodig heeft?
Rustig hoekje, visuele houvasten, de mogelijkheid om de groep te verlaten: vraag om de plek te zien.
Vraag 5
Wat zijn de echte kosten?
Veel van deze scholen zijn privé en betaald. Vraag het volledige tarief, inclusief inschrijfgeld en materiaalkosten.
Vraag 6
Mag ik een ochtend meekijken?
Een school die zeker is van haar praktijk, vindt het meestal goed dat je komt kijken. Let vooral op hoe de volwassenen met de kinderen praten.
Thuis
Van beide benaderingen lenen, thuis
Thuis hoef je niet te kiezen. Bij ons leven de twee probleemloos naast elkaar: Montessori voor de momenten waarop Lucas rust en houvast nodig heeft, Reggio voor de momenten waarop hij iets kwijt moet. De regel die alles eenvoudiger maakte: weinig voorwerpen tegelijk buiten, en een plek voor elk ding.
| Het moment | De benadering | Wat je doet |
|---|---|---|
| Het moet tot rust komen | Montessori | Eén bakje, één activiteit, één herhaalde beweging |
| Het zit vol energie of emotie | Reggio | Tekenen, bouwen, kneden, zonder opdracht |
| We leren iets | Montessori | Materiaal dat de fout laat zien, zonder correctie van de volwassene |
| Het heeft een passie van het moment | Reggio | Daar een klein project van maken: tekeningen, bouwsels, verhalen |
Aan de Montessori-kant de insteek-, sorteer- en stapelspellen. Aan de Reggio-kant de open voorwerpen die voor honderd dingen dienen. Dit zijn die uit onze winkel die daarvoor geschikt zijn.
Houten Montessorispeelgoed om te sorteren en te stapelenMontessori. Vormen van massief hout om te sorteren en te stapelen. Thuis getest met Lucas.29,90 €Bekijk het spel
Houten alfabetpuzzel, 26 lettersMontessori. Elke letter heeft zijn eigen uitsparing: je draait hem tussen je vingers tot hij erin past. Letters herkennen, nog niet overtrekken.19,90 €Bekijk de puzzel- Houten regenboogtoren om te stapelenMontessori, voor de allerkleinsten: zeven houten ringen van groot naar klein. Een volwassene erbij voor peuters.12,90 €Bekijk de toren
- Magische plakkralen, 150 stuksReggio. Je bedenkt je eigen patroon, een spuitje water, en het blijft zitten. Vanaf 4 jaar, onder begeleiding: kleine kralen.24,90 €Bekijk de rijgkralen
Prijzen opgenomen in de winkel op 24 september 2026. “Vanaf” geeft een product met meerdere varianten aan. Alle spelletjes in deze lijst, behalve de vormen om te sorteren en te stapelen, kosten € 25 of minder: bestel hetzelfde spel in twee exemplaren (voor broertjes en zusjes, of één voor thuis en één voor school) en je betaalt beide 20% minder, zonder code. Spelletjes met kleine stukjes zijn niet geschikt voor een kind dat nog dingen in de mond stopt. Om verder te kiezen: onze gids over Montessori speelgoed naar de behoeften van het kind, die over Montessori bouwspellen, die ook heel goede “Reggio”-voorwerpen zijn, en onze selectie sensorisch speelgoed.
Jouw vragen
Veelgestelde vragen over Montessori en Reggio Emilia
?Kun je Montessori en Reggio Emilia thuis combineren?⌄
Ja, en dat is wat ik doe. Montessorimateriaal voor de rustige momenten en het leren, de open voorwerpen van Reggio voor momenten van vrij creëren. Het enige wat je consequent moet houden, is de houding van de volwassene: eerst observeren voordat je ingrijpt, en het kind laten zoeken.
?Mijn kind zit op een gewone school. Zijn deze benaderingen dan toch nuttig?⌄
Ja, thuis. Een opgeruimd hoekje waar elk ding zijn plaats heeft, materiaal dat de fout zelf laat zien, momenten van creëren zonder opdracht: dat alles kun je thuis doen, welke school je kind ook bezoekt. Het is geen zaak van de instelling.
?Welke past het best bij een kind met autisme of ADHD?⌄
Geen van beide is “gemaakt voor” autisme of ADHD, en geen van beide vervangt begeleiding. Montessori brengt vaak de voorspelbaarheid die een kind met autisme nodig heeft, op voorwaarde dat je de keuze beperkt. Reggio kan een kind helpen dat zich weinig met woorden uitdrukt, op voorwaarde dat de groep en het lawaai het niet overspoelen. Je kind beslist, niet de methode.
?Wat kost een Montessori- of Reggio-school?⌄
De tarieven lopen enorm uiteen van school tot school, en veel scholen zijn privé en betaald: het enige betrouwbare cijfer is dat wat de school je geeft. Vraag de totale kosten, inclusief inschrijfgeld en materiaal. Staat het budget in de weg, dan werken de principes ook heel goed thuis, met een paar goed gekozen voorwerpen en veel observatie.
?Vanaf welke leeftijd kun je beginnen?⌄
Heel vroeg, bij beide. Montessori biedt activiteiten vanaf de eerste maanden, en de scholen van Reggio Emilia nemen kinderen op vanaf het kinderdagverblijf. Vertrouw thuis op wat je kind kan in plaats van op zijn leeftijd, en houd je aan de leeftijd die bij elk speelgoed staat: kleine stukjes blijven buiten bereik zolang je kind dingen in de mond stopt.
?Heeft hij het daarna moeilijk om over te stappen naar een gewone school?⌄
Dat hangt vooral af van het kind en van hoe de overgang wordt voorbereid. Een kind dat gewend is alleen te werken, kan snel wennen, een kind dat gewend is aan groepsprojecten kan meer tijd nodig hebben voor een meer gestuurd kader. Bereid bij een kind met autisme de verandering voor zoals elke andere: bezoek, foto’s, visuele houvasten.
?En als ik de verkeerde methode kies?⌄
Je hebt niets gemist. Een pedagogiek is een hulpmiddel, geen noodlot. Past ze niet bij je kind, dan verander je, en dan heb je iets over je kind geleerd. En twijfel je over het materiaal thuis, schrijf me dan en beschrijf je kind (in het Engels of Frans): ik vertel je wat ik zou nemen, of dat wat je al hebt genoeg is.
📚 Om verder te lezen
Als je maar één ding onthoudt: kies geen methode, kijk naar je kind. Heeft het eerst behoefte aan geruststelling met een kader, of aan een andere manier om dingen te zeggen? Het antwoord vertelt je waar je moet beginnen.
Een pedagogiek kies je voor een kind, niet voor een label.
En wil je me over je kind vertellen zodat we samen zoeken waar je moet beginnen, schrijf me dan (in het Engels of Frans): ik antwoord persoonlijk.
Een eerlijk woord, en een waarschuwing
Ik ben geen arts, ergotherapeut of psycholoog, en ook geen Montessori- of Reggio-opvoedster. Lucas heeft geen enkele school van deze twee pedagogieken bezocht: wat ik van ons leven beschrijf komt van thuis, de rest uit de bronnen die hieronder staan. De getoonde spelletjes zijn speelgoed, geen medische hulpmiddelen : ze behandelen, genezen of corrigeren geen enkele stoornis. Ze vervangen niet de begeleiding door een arts, ergotherapeut, psychomotorisch therapeut of logopedist. Meer over wie ik ben.
Bronnen
Association Montessori Internationale, biografie van Maria Montessori (in het Engels): orthofrene school in Rome, eerste Casa dei Bambini geopend op 6 januari 1907 in San Lorenzo.
Reggio Children, tijdlijn van de Reggio Emilia-aanpak (in het Engels): school van Villa Cella, in 1945 door de ouders gebouwd, rol van Loris Malaguzzi, eerste gemeentelijke kleuterschool (3 tot 6 jaar) in 1963.
Association Montessori de France, “Montessori est devenu un nom commun” (in het Frans), 16 maart 2023: de naam Montessori is niet beschermd.
Prijzen en beschikbaarheid: de getoonde prijzen op deze pagina zijn op 24 september 2026 in de winkel opgenomen en kunnen veranderen. “Vanaf” geeft een product met meerdere varianten aan. De prijs op de productpagina is leidend.
Transparantie: de spelletjes die hier worden getoond, worden door LeoBelo verkocht. Twee ervan, het stapelspel met geometrische vormen en het Montessorispeelgoed om te sorteren en te stapelen, zijn thuis door Lucas gebruikt. Ik geef ook aan wanneer wat je al hebt genoeg is om te beginnen.